Ερευνητικό και Εκδοτικό Τμήμα

Ήταν αρκετός ο καιρός που το αρχείο του αειμνήστου πλέον Χρήστου Πετκανά, με σπάνια τραγούδια και ιστορίες της αγαπημένης μας Καστοριάς  βρισκόταν στα χέρια μου. Η μελέτη όλου αυτού του θησαυρού της λαϊκής μας παράδοσης στάθηκε η αφορμή να ξεκινήσει εκτενής έρευνα και καταγραφή η οποία πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2005-2006, από κλιμάκιο του νεοσύστατου τότε Ομίλου «Μύησις», ενώ καταλυτική υπήρξε η γνωριμία μου με τον συνάδελφο καθηγητή Φυσικής Αγωγής, μουσικό αλλά και ηχολήπτη Κώστα Πλούσιο.

Πήραμε λοιπόν τα μικρόφωνα μας μαζί με όλα τα απαραίτητα μηχανήματα ηχοληψίας και αρχίσαμε να αναζητούμε εκείνους τους ανθρώπους που θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν. Όπως ήταν φυσικό ξεκινήσαμε από τον Χρήστο Πετκανά. Οι συναντήσεις, οι ηχογραφήσεις αρκετές, ενώ η βοήθεια και η καθοδήγηση που μας έδωσε πολύ σημαντική.

Συνεχίσαμε τις ηχογραφήσεις στο σπίτι του κ. Παναγιώτη Σιαραφέρα με τα ωραία τσίπουρα και τα νηστίσιμα μεζεδάκια αφού είχαμε ήδη μπει στη Σαρακοστή του 2005.

Ακολούθησε η γνωριμία μας με την αείμνηστη Μαρίκα Χρυσοχοΐδου, μια γυναίκα που ο καθένας θα την ήθελε για δική του «νιάνια» δηλαδή γιαγιά στο  καστοριανό ιδίωμα. Με το χαμόγελό της, με τις ανεξάντλητες ιστορίες και τα παραμύθια της, με τις ωραίες πίτες  και φυσικά με την καταπληκτική φωνή.

Ψάχνοντας βρήκαμε κι άλλες ηχογραφήσεις, όπως της Ορχήστρας του «Hotel Tsamis» (ή μήπως του ξενοδοχείου «Τσάμης») και του αείμνηστου Θανάση Μπαλτατζή. Από τον Ευτύχιο Μπαλλή, που σίγουρα κάτι θα είχε υπ’ όψη του, μια ηχογράφηση του αδελφού του Μανιού  που την έκανε το 1982 ο μαέστρος και μουσικός Παύλος Φωτιάδης, αλλά και παλιότερη ηχογράφηση που έκανε η κυρία Μαρίκα.

Μελετώντας όλα αυτά τα αριστουργήματα της  αστικής μουσικής παράδοσης της πόλης μας γνωρίσαμε την σε μεγάλο μέρος άγνωστη πλέον ζωή των κατοίκων της αστικής παλιάς Καστοριάς.

Βρήκαμε τραγούδια σκωπτικά, ερωτικά, ηρωικά, της ξενιτιάς αλλά και άλλα που περιγράφουν την καθημερινότητα και την αρμονική συνύπαρξη των θρησκευτικών και άλλων κοινοτήτων που τότε ζούσαν σ’ αυτό τον ευλογημένο τόπο.

Οι ρυθμοί τους εναλλάσσονται από επτάσημοι, του πανελλήνιου συρτού χορού, σε εννιάσημους του πολίτικου Καρσιλαμά, βυζαντινούς ήχους και δρόμους των επιτραπέζιων τραγουδιών, ρυθμούς τσάμικου από την ήπειρο, ενώ πώς θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη η αστική παράδοση της Καστοριάς από τους χιλιοταξιδεμένους γουναράδες, που από την κεντρική Ευρώπη μας έφεραν τις μελωδίες του βαλς και των 3/4.

Με την έκδοση αυτού του υλικού σε βιβλίο και διπλό δίσκο ακτίνας (audio-cd),  παρουσιάζουμε αυτούσιες ηχογραφήσεις από συνεντεύξεις που πήραμε οι ίδιοι,  αλλά και άλλες παλαιότερων ερευνητών που συλλέχθηκαν για τον σκοπό αυτό. Μουσικές και ήχους όπως διασώθηκαν από ντόπιους οργανοπαίχτες, και κυρίως από τον Δημήτρη Χαλκιά και τον αείμνηστο πατέρα του Χρήστο, παλιές αλλά και νεώτερες μουσικές αναστηλώσεις όπως τις μελέτησε, επεξεργάστηκε και προτείνει η ομάδα μας με επικεφαλή τον μαέστρο μας τον Αλέκο Ζώρα, με τη συνδρομή του καθηγητή Βυζαντινής μουσικής Δρόσου Κουτσοκώστα, του ηχολήπτη  και μουσικού Αστέριου Τράκα,  αλλά και όλων των μουσικών που συμμετείχαν στις ηχογραφήσεις.

Ελπίζουμε ότι αποδίδουμε στην τοπική κοινότητα, στις μελλοντικές γενιές, αλλά και σ’ όλο το Πανελλήνιο ένα σημαντικής σημασίας λαογραφικό υλικό το οποίο σχετίζεται άμεσα και άρρηκτα με την πολιτισμική ταυτότητα της πόλης μας με τον μέχρι πριν λίγα χρόνια κίνδυνο να χαθεί οριστικά.

 

Τέλος, αισθάνομαι την ανάγκη και την υποχρέωση να ευχαριστήσω προσωπικά, αλλά και φυσικά εκ μέρους της «Μυήσεως», όλους εκείνους οι οποίοι πίστεψαν και στήριξαν ηθικά και υλικά αυτήν την προσπάθεια που μετά από τόσα χρόνια καταφέραμε και ολοκληρώσαμε. Τον Αλέξη Γούδα, ο οποίος είχε την επιμέλεια της παραγωγής αλλά και πήρε μέρος τραγουδώντας, το Σάκη τον Παλιογιάννη για τις πολύτιμες συμβουλές του, ιδιαίτερα τα μέλη της χορωδίας του Χορευτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης, και φυσικά τους τραγουδιστές μας, Μανώλη Μητσιά, Νίκο Ζιώγαλα, Αρετή Κετιμέ, Σταύρο Σιόλα, Δρόσο Κουτσοκώστα, Δήμητρα Καρλή και Ηλία Τσακλίδη.

 

Κώττας Παναγιώτης

Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

Δάσκαλος παραδοσιακών χορών

του Ομίλου Πολιτιστικής Ανάπτυξης Καστοριάς

«Μύησις»

Καλοκαίρι 2012

 

 

TOP